JIDUda “Xalqaro tijorat arbitrajinining Amerika huquqi kontekstidagi tushunchasi tahlili” mavzusida ma’ruza bo‘lib o‘tdi

Joriy yilning 7-oktabr kuni Jahon iqtisodiyoti va diplomatiyasi universitetida (JIDU) (gibrid) formatda — bevosita va onlayn ishtirok etish imkoniyati bilan — xalqaro tijorat huquqining dolzarb mavzularidan biriga, “Xalqaro tijorat arbitrajining Amerika huquqi kontekstidagi tushunchasi tahlili” mavzusiga bag‘ishlangan ma’ruza bo‘lib o‘tdi. Ma’ruzaning markazida tijorat bitimlaridagi qonunlar to‘qnashuvi — ya’ni chegaralararo nizoni qaysi sud ko‘rib chiqishi va unga qaysi huquq qo‘llanilishini belgilovchi masalalar muhokama etildi. Tadbir “Fuqarolik huquqi va xalqaro xususiy huquq fanlari” kafedrasi o‘qituvchisi Alisher Bobonazarov moderatorligida tashkil etildi.

Tadbirning ma’ruzachisi Pensilvaniya shtati universiteti (Penn State University) bitiruvchisi, “Femida LLC” kompaniyasining asoschisi va boshqaruvchi konsultanti Farangiz Razakova bo‘lib, u JIDU talabalari va professor-o‘qituvchilari bilan o‘z kasbiy tajribasini o‘rtoqlashdi. Tadbirda universitet talabalari va professor-o‘qituvchilari faol ishtirok etib, muhokamani katta qiziqish bilan kuzatdilar va taqdim etilgan mavzular yuzasidan fikr almashdilar.

Ma’ruza davomida chegaralararo bitimda nima uchun qaysi sud va qaysi huquq qo‘llanilishi haqida masalalar ko‘tarilishi — hamda yurisdiksiya masalalariga, xususan, turli davlatlardan bo‘lgan taraflar o‘rtasidagi nizoni sud qaysi holatda ko‘rib chiqishi mumkinligi va bunga forum hamda arbitraj to‘g‘risidagi bandlar qanday ta’sir ko‘rsatishiga alohida e’tibor qaratildi. Ma’ruzachi, shuningdek, an’anaviy qat’iy normalar bilan Amerika sudlari qo‘llaydigan moslashuvchan, zamonaviy yondashuvlar o‘rtasidagi farqni, qo‘llaniladigan huquqni tanlash tamoyilini va taraflarning tanlovi qay darajada hurmat qilinishini, shuningdek, ommaviy tartib (public policy) kelishilgan huquqdan ustun turishi mumkin bo‘lgan cheklovlarni ko‘rib chiqdi. Alohida e’tibor “renvoi” — ya’ni chet el huquqiga havola o‘sha davlatning o‘z kollizion normalarini ham qamrab oladimi, degan masalaga — hamda AQShda chet el sud va arbitraj qarorlarini tan olish va ijro etishga qaratildi.

Ushbu ma’ruza Barqaror rivojlanish maqsadlarining 4-maqsadi — “Sifatli ta’lim” g‘oyalariga hamohang bo‘lib, talabalarning xalqaro huquqiy ekspertiza hamda qiyosiy va tijorat huquqi sohasidagi bilimlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytiradi, shuningdek, 16-maqsad — “Tinchlik, adolat va samarali institutlar”, xususan, qonun ustuvorligini qo‘llab-quvvatlash va arbitraj kabi samarali nizolarni hal etish mexanizmlari orqali adolatli huquq tizimiga teng imkoniyatni ta’minlashga qaratilgan 16.3-bandiga mos keladi. Tadbir, shuningdek, 17-maqsad — “Maqsadlar uchun hamkorlik”ni, xususan, muassasalar o‘rtasida xalqaro hamkorlikni mustahkamlash va bilim hamda tajriba almashishga oid 17.6-bandni aks ettiradi.

Bunday ma’ruzalar talabalarning xalqaro tijorat huquqi bo‘yicha tushunchasini kengaytirishda va JIDU bilan xalqaro yuridik hamjamiyat o‘rtasidagi akademik aloqalarni mustahkamlashda muhim rol o‘ynaydi. Shubhasiz, bunday tadbirlar bo‘lajak mutaxassislarning huquqiy ongini oshirishga hamda nazariya va amaliyot uyg‘unligini mustahkamlashga xizmat qiladi.