Joriy yilning 7-8-aprel kunlari Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti “Xalqaro huquq va ommaviy huquq fanlari” kafedrasi katta o‘qituvchisi D.Soliyev va o‘qituvchisi N.Uzakbayeva tashabbusi bilan Sergeli tuman sudyasi D.Choriyeva hamkorligida “Xalqaro huquq” fakulteti 2-kurs talabalari uchun Jinoyat ishlari bo‘yicha Sergeli tuman sudida amaliy dars tashkil etildi. Bu tashabbus nazariy bilimlarni amaliyot bilan bog‘lashga qaratilgan bo‘lib, talabalarning kasbiy mahoratini oshirishga xizmat qiladi.

Sud majlisida talabalar O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasi, 169-moddasi, 229-moddasi, 276-moddasiga tegishli xatti-harakatlarni sodir qilgan shaxslar yuzasidan jinoyat ishini Jinoyat protsessual kodeksiga muvofiq, sud tergovi va muhokamasini o’tkazish, hukmni e’lon qilish bilan bog’liq holatlar bilan tanishdilar.

Amaliy darslar doirasida bo‘lajak xalqaro huquqshunoslarga O‘zbekiston Respublikasining milliy sud tizimi, jinoyat huquqi hamda jinoyat-protsessual qonunchiligining amalda qo‘llanilish mexanizmlari bilan bevosita va tizimli ravishda tanishish imkoniyati yaratildi. Xususan, talabalar sud hokimiyatining tuzilishi, sud instansiyalari o‘rtasidagi vakolatlar taqsimoti, sudlov yuritishning asosiy prinsiplari, jumladan, qonun ustuvorligi, sud mustaqilligi, taraflarning tengligi va tortishuvlilik tamoyillarining real sud jarayonida qanday namoyon bo‘lishini kuzatish imkoniga ega bo‘ldilar.

Shu bilan birga, talabalar haqiqiy sud muhitida ishtirok etish orqali sud majlisining protsessual tartibi, sud raisining boshqaruv funksiyalari, davlat ayblovchisining vakolatlari, himoyachining huquq va majburiyatlari, shuningdek, sud muhokamasida ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning protsessual maqomi va rolini amaliy jihatdan anglab yetdilar. Ayniqsa, dalillarni tekshirish, ularni baholash, guvohlarni so‘roq qilish tartibi, ekspert xulosalarining o‘rni hamda taraflar o‘rtasidagi protsessual munozaralarning olib borilishi kabi jarayonlar talabalar tomonidan bevosita kuzatildi va tahlil qilindi.

Mazkur amaliy mashg‘ulotlar talabalarda sud etikasi, sud muhokamasi madaniyati, nutq yuritish texnikasi hamda kasbiy xulq-atvor standartlariga oid bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etdi. Shu orqali ular nafaqat nazariy bilimlarini mustahkamlash, balki kelgusida professional faoliyat yuritishlari uchun zarur bo‘lgan amaliy kompetensiyalarni egallash imkoniyatiga ega bo‘ldilar. Talabalar ko‘rib chiqilgan ishlar misolida dalillarni tekshirish, guvohlarni so‘roq qilish, prokurorning ayblov nutqi va himoyachining himoya nutqini tinglash jarayonlarini bevosita kuzatishdi. Bu, ayniqsa, xalqaro huquqni milliy huquq bilan o‘zaro bog‘liqligini o‘rganishda katta amaliy ahamiyatga ega bo‘ldi.

Natijada, amaliy darslar ta’lim jarayonida nazariya va amaliyot integratsiyasini ta’minlash, talabalarning huquqiy tafakkuri va kasbiy tayyorgarligini yanada rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali mexanizm sifatida namoyon bo‘ldi.

Ushbu amaliy dars Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanish maqsadlari (SDG) doirasida ham muhim ahamiyat kasb etadi. Xususan, ushbu tashabbus SDG 4 — “Sifatli ta’lim” maqsadiga muvofiq ravishda talabalarning nazariy bilimlarini amaliy ko‘nikmalar bilan boyitishga xizmat qilgan bo‘lsa, SDG 16 — “Tinchlik, adolat va samarali institutlar” maqsadi doirasida yoshlar ongida qonun ustuvorligi, sud mustaqilligi hamda adolat tamoyillariga hurmatni shakllantirishga hissa qo‘shdi.

Shuningdek, mazkur hamkorlik SDG 17 — “Maqsadlar uchun hamkorlik” yo‘nalishiga mos ravishda oliy ta’lim muassasasi va sud organlari o‘rtasidagi institutsional aloqalarni mustahkamlash orqali ta’lim va amaliyot integratsiyasini ta’minlashga xizmat qilmoqda.