JIDUda xotin-qizlar uchun teng imkoniyatlar

Diplomatlar, iqtisodchilar va xalqaro huquqshunoslar tayyorlaydigan yetakchi oliygoh sifatida JIDU xotin-qizlarni tashqi siyosat, iqtisodiyot va huquq sohalarida yetakchilikka tayyorlaydi. 2020-yildan buyon talabalar orasida qizlar ulushi taxminan to‘rtdan birdan uchdan birdan ko‘proqqa o‘sdi.

BMT Barqaror rivojlanish maqsadi 5: Gender tenglik
Gender tenglik va xotin-qizlarning huquq va imkoniyatlarini kengaytirish
Himoya

Xavfsiz murojaat qilish

Talabalar, xodimlar va abituriyentlar kamsitish yoki tazyiq haqida shikoyat qilishi mumkin. JIDU har bir shikoyatni xolis ko‘rib chiqadi, qonunda belgilangan muddatlarda yozma javob beradi va vijdonan murojaat qilganlarni himoya qiladi.

Asos

Shikoyatlar JIDUning Kamsitishga qarshi siyosati va Shikoyatlar va apellyatsiyalar siyosati asosida ko‘rib chiqiladi. Kamsitishga qarshi siyosatga muvofiq, kamsitish bilan bog‘liq shikoyat va e’tirozlarni maxsus komissiya ko‘rib chiqadi va har bir murojaat adolatli va shaffof tarzda o‘rganiladi.

Shikoyatlarni qabul qilish, ko‘rib chiqish va ularga javob berish tartibi O‘zbekiston Respublikasining «Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risida»gi Qonuniga (O‘RQ-445, 2017-yil 11-sentabr) muvofiq amalga oshiriladi.

Natijalar

Qoidabuzarlik og‘irligiga qarab, Kamsitishga qarshi siyosat og‘zaki ogohlantirish, yozma ogohlantirish, hayfsan, jarima yoki mehnat shartnomasini bekor qilishni nazarda tutadi; bu choralar O‘zbekiston Respublikasi mehnat qonunchiligiga muvofiq qo‘llaniladi. Agar xatti-harakat jinoyat alomatlariga ega bo‘lsa, universitet huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar beradi.

Apellyatsiya

Shikoyatlar va apellyatsiyalar siyosatiga ko‘ra, shikoyat natijasiga rozi bo‘lmagan har bir shaxs natijani olgan kundan boshlab 10 kun ichida takroriy murojaat qilishi mumkin. Shikoyat asossiz rad etilgan, uni ko‘rib chiqish asossiz kechiktirilgan yoki xolislik yoki korrupsiya bilan bog‘liq shubhalar mavjud bo‘lgan hollarda apellyatsiya shikoyati berish mumkin.

Ta’qibdan himoya

  • 1Shikoyat yoki apellyatsiya bergan shaxsga, uning vakiliga yoki oila a’zolariga nisbatan ta’qib qilish taqiqlanadi (Shikoyatlar va apellyatsiyalar siyosati, 5-modda).
  • 2Apellyatsiya berish talabaning akademik maqomiga, baholariga yoki universitet xizmatlaridan foydalanishiga ta’sir qilmasligi kerak.
  • 3Ta’qib Kamsitishga qarshi siyosatning alohida buzilishi sifatida ko‘riladi va unga xuddi shunday intizomiy choralar qo‘llaniladi.
  • 4Xodimlar shikoyatchining roziligisiz uning shaxsiy ma’lumotlarini oshkor qilishi mumkin emas (Shikoyatlar va apellyatsiyalar siyosati, 4-modda).
  • 5Vijdonan berilgan shikoyat tekshiruv natijasida qoidabuzarlik tasdiqlanmagan taqdirda ham himoyada qoladi.
  • 6Shikoyat bergan shaxsga psixologik maslahat va huquqiy yordam ko‘rsatiladi.
Siyosat

Kamsitishning oldini olish hamda xotin-qizlar uchun teng huquq va imkoniyatlarni ta’minlash siyosati

Ushbu nizom JIDU jins va gender o‘ziga xosligi sababli kamsitishning oldini olishi hamda ta’lim, tadqiqot va ishda teng huquq va imkoniyatlarni qanday kafolatlashini belgilaydi.

1. Maqsad va huquqiy asos

Nizom JIDUda qabul, o‘qitish, ilmiy tadqiqot, ishga qabul qilish va universitetni boshqarishda ayollar va erkaklarga teng munosabatning yagona tizimini belgilaydi. U gender sezgirlikni universitetni boshqarish, dasturlar va tadqiqotlarni rejalashtirish hamda kampusdagi o‘zaro munosabatlarga singdiradi.

Nizom O‘zbekiston Respublikasining «Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonuni (O‘RQ-562, 2019-yil 2-sentabr), «Xotin-qizlarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida»gi Qonuni (O‘RQ-561, 2019-yil 2-sentabr) hamda JIDUning Kamsitishga qarshi siyosat va odob-axloq qoidalariga asoslanadi.

2. Vazifalar

  • 2.1Qabul, ishga qabul qilish, ilmiy tadqiqot va boshqaruvda jins yoki gender o‘ziga xosligi bo‘yicha bevosita va bilvosita kamsitishni bartaraf etish.
  • 2.2Ayollar va erkaklarga ta’lim, ish, yetakchilik va talabalik hayotida teng imkoniyat berish, universitet qarorlarini qabul qilishda ayollar ishtirokini oshirish.
  • 2.3Tenglik bo‘yicha o‘quvlar, shaffof monitoring va Xotin-qizlar maslahat kengashining yillik hisobotlari orqali universitet salohiyatini mustahkamlash.

3. Tamoyillar

  • 3.1Qonuniylik. Har bir qaror milliy qonunchilik va JIDUning ichki hujjatlariga muvofiq qabul qilinadi.
  • 3.2Teng huquqlilik. Ayollar va erkaklar barcha dasturlar, lavozimlar va rahbarlik o‘rinlariga teng kirish huquqiga ega.
  • 3.3Kamsitmaslik. Hech kim jinsi, gender o‘ziga xosligi, oilaviy yoki ota-onalik maqomi yoki ijtimoiy kelib chiqishi sababli kamsitilmaydi.
  • 3.4Shaffoflik. Ishga qabul qilish, lavozimga ko‘tarish va stipendiya bo‘yicha qarorlar e’lon qilingan mezonlar asosida qabul qilinadi.
  • 3.5Imkoniyatlarni kengaytirish. Universitet xotin-qizlarning ilmiy va kasbiy o‘sishini, jumladan diplomatiya, iqtisodiyot va huquq sohalarida faol qo‘llab-quvvatlaydi.

4. Gender o‘ziga xosligi asosida himoya

  • 4.1JIDU gender o‘ziga xosligi yoki uning namoyon bo‘lishi sababli kamsitish, chetlashtirish va tazyiq qilishni taqiqlaydi.
  • 4.2Har bir abituriyent, talaba va xodim gender o‘ziga xosligidan qat’i nazar universitet hamjamiyatining teng a’zosi bo‘lib, ta’lim, ish va kampus hayotidan to‘liq foydalanadi.
  • 4.3Gender o‘ziga xosligi sababli har qanday shaxsga nisbatan dushmanona, kamsituvchi yoki haqoratli munosabat JIDUning Kamsitishga qarshi siyosat va odob-axloq qoidalariga ko‘ra intizomiy qoidabuzarlik hisoblanadi.
  • 4.4Milliy qonunchilik talablari doirasida universitet o‘qitish va ichki muloqotda shaxs ko‘rsatgan ism va murojaat shaklini hurmat qiladi hamda so‘rovga ko‘ra oqilona sharoitlar, masalan, yakka foydalaniladigan xonalar va psixologik maslahat bilan ta’minlaydi.

5. Kam ta’minlangan oilalardan bo‘lgan xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash

Kam ta’minlangan yoki ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalardan bo‘lgan xotin-qizlar universitetning mavjud qo‘llab-quvvatlash choralaridan foydalanishi mumkin, o‘rinlar cheklangan hollarda ularga ustuvorlik beriladi.

6. Rollar va mas’uliyat

KimMas’uliyat
O‘quv ishlari bo‘yicha birinchi prorektorNizom ijrosini ta’minlaydi, resurslar ajratadi va gender tenglik bo‘yicha yillik harakatlar rejasini tasdiqlaydi.
Xalqaro munosabatlar, Xalqaro iqtisodiyot va menejment va Xalqaro huquq fakultetlarining kurs koordinatorlariO‘qitish, baholash, rahbarlik va tadqiqotda teng munosabatni qo‘llaydi va har qanday kamsitishga chora ko‘radi.
Kadrlar bo‘limiIshga qabul qilish va lavozimga ko‘tarishni adolatli tashkil etadi, ish haqini gender kesimida tahlil qiladi va xodimlarni teng munosabat bo‘yicha o‘qitadi.
Xotin-qizlar maslahat kengashiNizom ijrosini kuzatadi, shikoyatlarni qabul qiladi, tuzatish choralarini taklif etadi va yillik hisobot e’lon qiladi.
Talabalar va xodimlarBoshqalarga hurmat bilan munosabatda bo‘ladi va duch kelgan yoki guvoh bo‘lgan kamsitish holatlari haqida xabar beradi.

7. Milliy institutlar bilan hamkorlik

JIDU Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan qo‘shma targ‘ibot kampaniyalari, o‘quv va tushuntirish ishlarini olib boradi hamda gender tenglik bo‘yicha milliy hisobotlarga ma’lumot taqdim etadi.

8. Kamsitish haqida xabar berish

Jins yoki gender o‘ziga xosligi sababli kamsitishga duch kelgan yoki guvoh bo‘lgan har qanday shaxs bu haqda maxfiy tarzda xabar berishi mumkin. O‘RQ-445 Qonuni va JIDUning Shikoyatlar va apellyatsiyalar siyosatiga muvofiq shikoyatlar 15 kun ichida, qo‘shimcha o‘rganish talab etilsa, bir oygacha bo‘lgan muddatda ko‘rib chiqiladi. Vijdonan xabar bergan shaxsni ta’qib qilish taqiqlanadi.

Ta’limga kirish

Oilada birinchi bo‘lib oliy ta’lim olayotgan qizlar

JIDU oilasida birinchi bo‘lib oliy ta’lim olayotgan xotin-qizlarni va ayollar kam bo‘lgan yo‘nalishlarga hujjat topshirayotgan qizlarni qanday jalb qiladi.

JIDUdagi birinchi avlod talabalari haqidagi ma’lumotlar BRM 4 sahifasida e’lon qilingan.

JIDUda BRM 4
Ma’lumotlar

Bitiruvchilar va katta akademik xodimlar

Fan guruhlari kesimida bitiruvchilar va katta akademik xodimlar orasida xotin-qizlar ulushi. Yillar va fakultetlar bo‘yicha talabalar soni JIDUning gender statistikasi sahifasida keltirilgan.

2020–2025-yillarda yillar, ta’lim bosqichlari va fakultetlar kesimida talaba qizlar va yigitlar soni.

uwed.uz saytida gender statistikasi

Berilgan diplomlar

JIDU bitiruvchilari orasida qizlar ulushi 2022/2023-yildagi 35,6% dan 2025/2026-yilda 48,3% ga yetdi.

2022/20232023/20242024/20252025/2026
Xalqaro munosabatlar fakulteti48,4%153 tadan 7442,1%140 tadan 5948,0%152 tadan 7345,3%192 tadan 87
Xalqaro huquq fakulteti29,0%93 tadan 2737,8%143 tadan 5439,1%174 tadan 6852,5%238 tadan 125
Xalqaro iqtisodiyot va menejment fakulteti28,8%198 tadan 5741,6%245 tadan 10242,6%263 tadan 11247,0%349 tadan 164
Jami bitiruvchilar35,6%444 tadan 15840,7%528 tadan 21543,0%589 tadan 25348,3%779 tadan 376

Manba: JIDU bitiruvchilarining gender kesimidagi farqlari (uwed.uz).

Katta akademik xodimlar

64,1%katta akademik xodimlarning ayollar ulushi
159 nafar ayol89 nafar erkakJami 248 nafar · 2025-yil 31-dekabr holatiga
Oila

Bolalarni parvarishlash sharoitlari

Yosh farzandli xodimlarga ishni davom ettirish imkonini beruvchi sharoitlar. Talaba onalarni qo‘llab-quvvatlash, jumladan onalar xonasi haqida «Gender tenglik» sahifasida ma’lumot berilgan.

Onalikni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risidagi nizom, onalar xonasi va farzandli talabalarni qo‘llab-quvvatlash.

uwed.uz saytida oilaga qulay muhit

Onalikni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risidagi nizom

JIDUning Onalikni qo‘llab-quvvatlash siyosati (2025) homilador yoki yosh farzandli xodim va talaba ayollarni qo‘llab-quvvatlash choralarini belgilaydi.

  • 1Xodimlar. Homilador xodimlar Mehnat kodeksiga muvofiq homiladorlik va tug‘ish ta’tiliga chiqadi, ta’til davomida mehnat shartnomasi uzaytiriladi va ular avvalgi yoki unga teng lavozimga qaytadi. Homiladorlik yoki tug‘ish ta’tili sababli hech kim ishdan bo‘shatilishi mumkin emas. Homilador xodimlar moslashuvchan yoki masofaviy ish tartibini so‘rashi mumkin, farzandli ayollar uchun esa maxsus mehnat sharoitlari yaratiladi.
  • 2Talabalar. Homilador talabalar va uch yoshgacha farzandi bor talabalar tibbiy tavsiyaga ko‘ra akademik ta’til olishi yoki individual o‘quv jadvali asosida o‘qishi, psixologik yordam va maslahat, ijtimoiy himoya va moddiy yordam olishi mumkin. Onalik hech qachon ta’lim olishga to‘sqinlik qilmaydi.
  • 3Infratuzilma. Universitet A binosida xodimlar va professor-o‘qituvchilarning farzandlari uchun bepul ona va bola xonasini hamda qulay infratuzilmani, jumladan bolalar aravachalari uchun panduslarni ta’minlaydi.
  • 4Nazorat. Nizom ijrosini Kadrlar bo‘limi, kasaba uyushmasi qo‘mitasi, Xotin-qizlar maslahat kengashi va dekanatlar ta’minlaydi.
Onalikni qo‘llab-quvvatlash siyosati (PDF)